Z księgowością nie wygrasz

*Lub do czasu, gdy Elon Musk sprawi, że cywilizacja ziemska stanie się cywilizacją międzyplanetarną (na kolejny rok niestety - ku mojemu smutkowi - aspiracje zostały zeskalowane w dół tylko do Księżyca (link). Wtedy granice handlu się przesuną, a ja napiszę, że rozpatrujemy bilans handlowy USA względem wszechświata. 

Po tym jakże pozytywnym wstępie rozwinę kilka wątków, które są ciekawym smaczkiem, ale nie zmieniają ducha wywodu. Otóż równość S-I=NX to tożsamość płynąca z uproszczonych rachunków narodowych. W bardziej rozbudowanej wersji mamy bilans płatniczy, w którym stroną finansującą są (wszystko netto czyli przypływ minus wypływ) inwestycje bezpośrednie, portfelowe oraz transfery kapitałowe, a stroną "realną" eksport towarów i usług, dochody z inwestycji za granicą oraz transfery bieżące. Wersja tożsamości dla kujonów wygląda tak: S-I=CA, gdzie CA to strona "realna", którą właśnie wyliczyłem. Co to zmienia?

Teoretycznie dużo, praktycznie jedynie komplikuje obliczenia i wprowadza znaki zapytania. Ale nie poddawajmy się. Otóż nie od dziś wiadomo, że amerykańskie korporacje działają w skali globalnej i czerpią zyski za granicą (tzw. dochody z inwestycji za granicą). Zyski te mogą wracać do USA, ale nie muszą (reinwestycje za granicą, optymalizacja podatkowa). Co byłoby, gdyby wróciły? Otóż to podbiłoby oszczędności w USA (S-I rośnie), co z kolei powodowałoby też wzrost CA w naszym bardziej skomplikowanym układzie. To zmiękcza wydźwięk konieczności zwiększenia stopy oszczędności przez krajowe podmioty, o którym wspominałem. Nie likwiduje go jednak, bo temat powrotu zysków do USA to jest istna telenowela, która się ciągnie od lat (link, link) i końca nie widać. Nikomu do tej pory nie udało się tematu domknąć lub istotnie poprawić. Z obszarem zysków łączy się też potencjalny przepływ zysków w przeciwną stronę od spółek, które mają inwestować w USA. Tę lukę administracja planuje jednak zamknąć, aby 90% zysków zostawała w kraju (link). Temat jest poruszany w umowach mających likwidować nowo-nakładane stawki celne. 

Kolejna komplikacja jest niezwykle subtelna. Otóż niektórzy sugerują (np. G. Zuckman - link), że statystyki bilansowe znacząco niedoszacowują prywatnych majątków przechowywanych za granicą (w różnej formie) w rajach podatkowych. Jest to oczywiście charakterystyczne dla krajów bogatych. Jeśli więc strona finansująca CA jest zaniżona, strona realna również jest zaniżona. W przypadku USA prowadziłoby to do zmniejszenia deficytu na rachunku bieżącym (S-I=CA). Punkt startowy byłby więc gdzie indziej. Pewnie zapytacie, co takiego po stronie CA musiałoby się zmniejszyć? Sporo tropów prowadzi do wyceny dochodów z praw własności intelektualnej. Ja ze swojej strony dodam, że problem może być też związany z dochodami międzynarodowymi amerykańskich spółek (i ich transferem do głównych udziałowców).

Wreszcie, USA jest znaczącym inwestorem u siebie (I) oraz za granicą w zakresie wojska (tu wchodzą jako wydatek rządowy lub jako transfer jednostronny). Podobnież wysyła sporo transferów zagranicznych w ramach wielu programów (chociażby finansują wiele organizacji międzynarodowych). Ten drugi aspekt jest powoli atakowany przez administrację - USA w coraz większym stopniu nie chce brać w tym udziału. Inwestycje wojskowe - tak wnioskuję - będę też mogły być z biegiem czasu zmniejszone, gdy USA domknie temat "twierdzy USA". Choć być może wybiegam nadmiernie w przyszłość.